
本文首发于微信公众号「拙见python」,基础板块第12 篇。
适合人群:已阅读第 2 篇:Python 面向对象编程并动手敲过代码的读者。
题目难度:⭐ → ⭐⭐⭐⭐⭐ 逐步提升,建议先自己写,再看答案。
考察知识点:@dataclass、field()、类型注解、组合优于继承、魔术方法
使用
@dataclass构建一个购物车系统:
Product(dataclass):商品,包含name、price、stock,自动生成__repr__和__eq__CartItem(dataclass):购物车项,包含product 和 quantity(数量),提供 subtotal() 计算小计
ShoppingCart(普通类):购物车,内部维护 CartItem 列表
add_item(product, quantity):添加商品(已存在则增加数量,检查库存)remove_item(product_name):移除商品update_quantity(product_name, quantity):修改数量(≤0 则移除)total():计算总价summary():打印购物清单__len__:返回商品种类数__contains__:判断商品是否在购物车中__iter__:让购物车可迭代
参考答案:
from dataclasses import dataclass, fieldfrom typing import List, Iterator@dataclassclass Product:”””商品:dataclass 自动生成 __init__、__repr__、__eq__”””name: strprice: floatstock: int = 0def __str__(self):return f”{self.name}(¥{self.price},库存{self.stock})”@dataclassclass CartItem:”””购物车项”””product: Productquantity: int = 1def subtotal(self):return self.product.price * self.quantitydef __str__(self):return f” {self.product.name:<12} ¥{self.product.price:<8} × {self.quantity:<4} = ¥{self.subtotal():.2f}”class ShoppingCart:”””购物车:组合持有 CartItem 列表(组合优于继承)”””def __init__(self):self._items: List[CartItem] = []def add_item(self, product: Product, quantity: int = 1):”””添加商品到购物车”””if quantity <= 0:print(f”⚠️ 数量必须大于 0”)returnif quantity > product.stock:print(f”⚠️ 「{product.name}」库存不足(仅剩 {product.stock})”)return# 检查是否已在购物车中for item in self._items:if item.product == product:new_qty = item.quantity + quantityif new_qty > product.stock:print(f”⚠️ 「{product.name}」超出库存(已有 {item.quantity},再加 {quantity})”)returnitem.quantity = new_qtyprint(f”📦 {product.name} 数量更新为 {new_qty}”)return# 新商品self._items.append(CartItem(product, quantity))print(f”📦 添加:{product.name} × {quantity}”)def remove_item(self, product_name: str):”””按名称移除商品”””for i, item in enumerate(self._items):if item.product.name == product_name:self._items.pop(i)print(f”🗑️ 移除:{product_name}”)returnprint(f”⚠️ 购物车中没有「{product_name}」”)def update_quantity(self, product_name: str, quantity: int):”””修改数量,≤0 则移除”””if quantity <= 0:self.remove_item(product_name)returnfor item in self._items:if item.product.name == product_name:if quantity > item.product.stock:print(f”⚠️ 超出库存”)returnitem.quantity = quantityprint(f”✏️ {product_name} 数量改为 {quantity}”)returnprint(f”⚠️ 购物车中没有「{product_name}」”)def total(self) -> float:”””总价”””return sum(item.subtotal() for item in self._items)def summary(self):”””打印购物清单”””if not self._items:print(”🛒 购物车为空”)returnprint(f”\n{'=' * 48}”)print(f”🛒 购物清单(共 {len(self)} 种商品)”)print(f”{'-' * 48}”)print(f” {'商品':<12} {'单价':<10} {'数量':<6} {'小计'}”)print(f”{'-' * 48}”)for item in self._items:print(item)print(f”{'-' * 48}”)print(f” {'总计:':>32} ¥{self.total():.2f}”)print(f”{'=' * 48}\n”)# -------- 魔术方法 --------def __len__(self):return len(self._items)def __contains__(self, product_name: str):return any(item.product.name == product_name for item in self._items)def __iter__(self) -> Iterator[CartItem]:return iter(self._items)def __str__(self):return f”ShoppingCart({len(self)} 种商品,总计 ¥{self.total():.2f})”# ========== 测试 ==========# 创建商品keyboard = Product(”机械键盘”, 399.0, stock=20)mouse = Product(”无线鼠标”, 89.0, stock=50)monitor = Product(”27寸显示器”, 1299.0, stock=5)headset = Product(”游戏耳机”, 259.0, stock=10)# 创建购物车cart = ShoppingCart()# 添加商品cart.add_item(keyboard, 1)cart.add_item(mouse, 2)cart.add_item(monitor, 1)# 重复添加(数量累加)cart.add_item(keyboard, 1)# 键盘数量 → 2# 库存不足cart.add_item(monitor, 10)# 超出库存# 打印清单cart.summary()# 修改数量cart.update_quantity(”无线鼠标”, 3)cart.update_quantity(”机械键盘”, 0)# 数量 ≤0 → 移除# 包含判断print(f”购物车中有显示器?{'27寸显示器' in cart}”)# Trueprint(f”购物车中有键盘?{'机械键盘' in cart}”)# False(已移除)# 迭代购物车print(”\n遍历购物车:”)for item in cart:print(f” → {item.product.name}:¥{item.subtotal():.2f}”)# 最终清单cart.summary()print(cart)
输出结果:
📦 添加:机械键盘 × 1📦 添加:无线鼠标 × 2📦 添加:27寸显示器 × 1📦 机械键盘 数量更新为 2⚠️ 「27寸显示器」超出库存(已有 1,再加 10)================================================🛒 购物清单(共 3 种商品)------------------------------------------------商品 单价 数量 小计------------------------------------------------机械键盘 ¥399.0 × 2 = ¥798.00无线鼠标 ¥89.0 × 2 = ¥178.0027寸显示器 ¥1299.0 × 1 = ¥1299.00------------------------------------------------总计: ¥2275.00================================================✏️ 无线鼠标 数量改为 3🗑️ 移除:机械键盘购物车中有显示器?True购物车中有键盘?False遍历购物车:→ 无线鼠标:¥267.00→ 27寸显示器:¥1299.00================================================🛒 购物清单(共 2 种商品)------------------------------------------------商品 单价 数量 小计------------------------------------------------无线鼠标 ¥89.0 × 3 = ¥267.0027寸显示器 ¥1299.0 × 1 = ¥1299.00------------------------------------------------总计: ¥1566.00================================================ShoppingCart(2 种商品,总计 ¥1566.00)
思路解析:
@dataclass 让 Product 和 CartItem 的定义极其简洁——不用手写 __init__、__repr__、__eq__,类型注解 name: str 同时声明了字段名、类型和顺序。
ShoppingCart 是普通类(不是 dataclass),因为它有复杂的方法逻辑和内部状态管理。它通过组合持有CartItem 列表(self._items),而非继承——这符合「组合优于继承」原则。
__contains__ 让 "无线鼠标" in cart 自然工作,内部用 any() 遍历检查。
__iter__ 让 for item in cart 自然工作,购物车可以直接遍历。
update_quantity 中数量 ≤0 时调用 remove_item,是方法委托的体现——不在多个地方重复删除逻辑。
建议的练习方式:
关注「拙见python」,一起写干净的代码。
下一篇预告:Python 面向对象习题之10/10