当前位置:首页>python>Python绘制SHAP 交互网络的环形可视化

Python绘制SHAP 交互网络的环形可视化

  • 2026-08-11 03:56:41
Python绘制SHAP 交互网络的环形可视化

说明:SHAP 交互网络的环形可视化(Circular Interaction Graph)

这段代码的目标是把模型在测试集上的 SHAP 主效应 与 SHAP 交互效应 汇总成一张“网络图”,用一张图同时表达:

  • 哪些特征最重要(节点大小)

  • 特征对结果影响是正还是负(节点颜色)

  • 哪些特征之间交互最强(连线粗细)

  • 交互对结果的作用方向是正还是负(连线颜色)

最终生成的图形采用 环形布局:所有特征均匀分布在圆周上,交互关系以弦线连接,既能展示全局结构,也方便对比强弱与方向。


1. 计算 SHAP 值与 SHAP 交互值

代码首先从 explainer 中获取两类解释量(均基于测试集 X_test):

  • shap_values: 每个样本、每个特征的 SHAP 值,表示特征对预测的主效应贡献

  • shap_interaction_values: 每个样本、任意两个特征之间的交互贡献(矩阵形式)

为了保证多分类任务也能运行,代码会对返回值做兼容处理:如果是 list(多分类常见结构),默认取 class_index=0 对应类别的解释结果。


2. 构造“节点指标”:重要性与方向

每个特征在图上对应一个节点,节点的两个核心信息来自 SHAP 的统计汇总:

(1)节点大小:Feature Importance(重要性)

用 平均绝对 SHAP 值 表示重要性:

  • importance_abs = mean(|shap_values|)

直观含义:特征对模型预测贡献的“强度”越大,节点越大。

(2)节点颜色:Feature Value (Signed)(影响方向)

用 平均 SHAP 值 表示方向:

  • importance_signed = mean(shap_values)

直观含义:

  • 平均 SHAP 值 > 0:特征整体更倾向“推高”预测结果(节点偏红)

  • 平均 SHAP 值 < 0:特征整体更倾向“拉低”预测结果(节点偏蓝)


3. 构造“边指标”:交互强度与方向

任意两个特征之间如果存在交互,就用一条边连接。边也有两个信息:

(1)边粗细:Interaction Strength(交互强度)

用 平均绝对交互 SHAP 值 表示交互强度:

  • interaction_abs = mean(|shap_interaction_values|)

强交互 → 线更粗,更醒目。

(2)边颜色:Interaction Value (Signed)(交互方向)

用 平均交互 SHAP 值 表示方向:

  • interaction_signed = mean(shap_interaction_values)

直观含义:

  • 正值(边偏绿):两个特征的组合对预测有“增强/正向”协同

  • 负值(边偏紫):两个特征的组合对预测有“抑制/负向”协同

同时,代码将对角线(特征与自身的交互)置零,避免画出无意义的自环。


4. 网络布局:环形结构 + 标签外扩

使用 NetworkX 的 circular_layout 将所有特征均匀排布到圆周上,确保结构对称、可读性高。
为了避免标签和节点重叠,标签位置会做一个轻微的“外扩”(乘以 1.12),并根据左右半边自动切换对齐方式(left/right)。


5. 绘制逻辑:弱边先画,强边后画

交互线条的绘制采取“由弱到强”的顺序:

  • 先画弱边(透明度低、线细)

  • 后画强边(透明度高、线粗)

这样强交互不会被弱交互覆盖,图的主结构更突出,效果接近论文里的“弦图”风格。

此外提供两个实用参数控制稠密度:

  • edge_threshold:只画强度超过阈值的边(控制稀疏)

  • max_edges:最多画多少条边(从强到弱筛选)


6. 图例与颜色条:读图的“标尺”

为了让读者不用猜测线宽/颜色对应什么,图中额外包含三部分辅助标尺:

左侧图例 1:线宽图例(Interaction Strength)

给出三档交互强度(最大、50%、10%),对应不同线宽。

左侧图例 2:节点大小图例(Feature Importance)

同样给出三档重要性(最大、50%、10%),对应不同节点大小。

右侧颜色条(Colorbar)

  • 上方 colorbar:连线颜色(交互方向:紫→负,绿→正)

  • 下方 colorbar:节点颜色(主效应方向:蓝→负,红→正)


7. 输出结果:PDF

最后图像会同时保存为:

  • shap_circular_interaction.pdf(适合论文排版、矢量无损放大)


    import numpy as npimport pandas as pdimport matplotlib.pyplot as pltimport matplotlib.colors as mcolorsimport matplotlib.cm as cmimport networkx as nxfrom matplotlib.lines import Line2D# ---------------------------# 1) 兼容 multi-class 的 SHAP 输出# ---------------------------def _pick_class(arr, class_index=0):    """    shap_values / shap_interaction_values 在多分类时常返回 list,每个元素对应一个类别。    这里默认取 class_index=0;你也可以改成 1 或其他。    """    if isinstance(arr, (listtuple)):        return arr[class_index]    return arr# ---------------------------# 2) 计算节点/边指标# ---------------------------def compute_shap_stats(explainer, X_test, class_index=0):    # SHAP 交互值 (n_samples, n_features, n_features)    shap_interaction_values = explainer.shap_interaction_values(X_test)    shap_interaction_values = _pick_class(shap_interaction_values, class_index)    # SHAP 值 (n_samples, n_features)    shap_values = explainer.shap_values(X_test)    shap_values = _pick_class(shap_values, class_index)    shap_values = np.asarray(shap_values)    shap_interaction_values = np.asarray(shap_interaction_values)    # 节点:重要性(绝对值均值) -> 点大小    feature_importance_abs = np.mean(np.abs(shap_values), axis=0)    # 节点:方向(均值) -> 点颜色    feature_importance_signed = np.mean(shap_values, axis=0)    # 边:交互强度(绝对值均值) -> 线宽    mean_interaction_matrix_abs = np.mean(np.abs(shap_interaction_values), axis=0)    np.fill_diagonal(mean_interaction_matrix_abs, 0)    # 边:交互方向(均值) -> 线颜色    mean_interaction_matrix_signed = np.mean(shap_interaction_values, axis=0)    np.fill_diagonal(mean_interaction_matrix_signed, 0)    return (feature_importance_abs, feature_importance_signed,            mean_interaction_matrix_abs, mean_interaction_matrix_signed)# ---------------------------# 3) 画图函数:环形交互网络# ---------------------------def plot_circular_interaction(    features,    importance_abs,    importance_signed,    interaction_matrix_abs,    interaction_matrix_signed,    title="Shap Circular Interaction",    edge_threshold=0.0,          # 只显示强度>阈值的边;想和示例一样更“密”就保持 0    max_edges=None,              # 限制最多画多少条边(从强到弱筛选);None=不限制    figsize=(128),    node_size_range=(80900),   # 节点大小映射范围(可按你的视觉偏好微调)    width_range=(0.38.0),      # 线宽映射范围    alpha_range=(0.080.85),    # 透明度映射范围    cmap_edges_name="PRGn",      # 负紫正绿:非常接近你图里那根边颜色条    cmap_nodes_name="RdBu_r",    # 负蓝正红:接近你图里节点颜色条    marker="o",    edge_linestyle="solid",    save_png="shap_circular_interaction.png",    save_pdf="shap_circular_interaction.pdf",    dpi=600):    features = list(features)    n_features = len(features)    # --- 构图 + 圆环布局 ---    G = nx.Graph()    G.add_nodes_from(features)    pos = nx.circular_layout(G)    label_pos = {k: (v * 1.12for k, v in pos.items()}  # 标签稍微外扩    # --- 颜色归一化:建议做对称归一化(正负视觉更平衡)---    # 边(交互方向)    edge_vmax = np.max(np.abs(interaction_matrix_signed)) if np.any(interaction_matrix_signed) else 1.0    norm_edges = mcolors.Normalize(vmin=-edge_vmax, vmax=edge_vmax)    cmap_edges = cm.get_cmap(cmap_edges_name)    # 点(SHAP方向)    node_vmax = np.max(np.abs(importance_signed)) if np.any(importance_signed) else 1.0    norm_nodes = mcolors.Normalize(vmin=-node_vmax, vmax=node_vmax)    cmap_nodes = cm.get_cmap(cmap_nodes_name)    # --- 映射基准 ---    max_interaction_abs = np.max(interaction_matrix_abs) if np.any(interaction_matrix_abs) else 1.0    max_importance_abs = np.max(importance_abs) if np.any(importance_abs) else 1.0    # --- 收集边(只取上三角)---    interactions = []    for i in range(n_features):        for j in range(i + 1, n_features):            strength_abs = interaction_matrix_abs[i, j]            strength_signed = interaction_matrix_signed[i, j]            if strength_abs > edge_threshold:                interactions.append((features[i], features[j], strength_abs, strength_signed))    # 按强度从弱到强画(弱的先画,强的后画,视觉更像你那张图)    interactions.sort(key=lambda x: x[2])    # 限制边数(如果你觉得太密)    if max_edges is not None and len(interactions) > max_edges:        # 取最强的 max_edges 条,然后仍旧按从弱到强绘制        interactions = sorted(interactions, key=lambda x: x[2])[-max_edges:]        interactions.sort(key=lambda x: x[2])    # --- 画布 ---    fig, ax = plt.subplots(figsize=figsize, subplot_kw={'aspect''equal'})    # ---------------------------    # 3.1 绘制边    # ---------------------------    w_min, w_max = width_range    a_min, a_max = alpha_range    for u, v, strength_abs, strength_signed in interactions:        # 线宽/透明度映射        w = w_min + (strength_abs / max_interaction_abs) * (w_max - w_min)        a = a_min + (strength_abs / max_interaction_abs) * (a_max - a_min)        color = cmap_edges(norm_edges(strength_signed))        nx.draw_networkx_edges(            G, pos,            edgelist=[(u, v)],            width=w,            edge_color=[color],            style=edge_linestyle,            alpha=a,            ax=ax        )    # ---------------------------    # 3.2 绘制节点    # ---------------------------    ns_min, ns_max = node_size_range    node_sizes = []    node_colors = []    for i, feat in enumerate(features):        imp_abs = importance_abs[i]        imp_sign = importance_signed[i]        s = ns_min + (imp_abs / max_importance_abs) * (ns_max - ns_min)        node_sizes.append(s)        node_colors.append(cmap_nodes(norm_nodes(imp_sign)))    nx.draw_networkx_nodes(        G, pos,        node_size=node_sizes,        node_color=node_colors,        linewidths=0.8,        edgecolors="white",        alpha=0.98,        ax=ax    )    # ---------------------------    # 3.3 绘制外圈标签    # ---------------------------    for node, (x, y) in label_pos.items():        ha = "left" if x >= 0 else "right"        ax.text(x, y, node, fontsize=11, ha=ha, va="center")    # 轴/范围/标题    ax.axis("off")    ax.set_xlim(-1.551.55)    ax.set_ylim(-1.551.55)    ax.set_title(title, y=0.97, fontsize=15)    # ---------------------------    # 4) 左侧图例:线宽 + 节点大小    # ---------------------------    # 线宽图例(用相同映射公式得到示例线宽)    line_levels = [max_interaction_abs, max_interaction_abs * 0.5, max_interaction_abs * 0.1]    line_labels = [f"{val:.2f}" for val in line_levels]    legend_lines = []    for val in line_levels:        w = w_min + (val / max_interaction_abs) * (w_max - w_min)        legend_lines.append(Line2D([0], [0], color="black", lw=w))    legend1 = ax.legend(        legend_lines, line_labels,        loc="center left",        bbox_to_anchor=(-0.100.78),        title="Interaction Strength\n(Line Width)",        frameon=False,        labelspacing=1.5    )    ax.add_artist(legend1)    # 节点大小图例(用相同映射公式得到示例点大小)    node_levels = [max_importance_abs, max_importance_abs * 0.5, max_importance_abs * 0.1]    node_labels = [f"{val:.2f}" for val in node_levels]    legend_nodes = []    for val in node_levels:        s = ns_min + (val / max_importance_abs) * (ns_max - ns_min)        # Line2D 的 markersize 单位与 scatter 不同,这里做一个经验缩放        legend_nodes.append(Line2D(            [0], [0],            marker=marker,            color="w",            markerfacecolor="black",            markersize=np.sqrt(s) / 2.2,            linestyle="None"        ))    ax.legend(        legend_nodes, node_labels,        loc="center left",        bbox_to_anchor=(-0.100.33),        title="Feature Importance\n(Node Size)",        frameon=False,        labelspacing=2.6    )    # ---------------------------    # 5) 右侧颜色条:边颜色 + 点颜色    # ---------------------------    # 边颜色条    sm_edge = cm.ScalarMappable(norm=norm_edges, cmap=cmap_edges)    sm_edge.set_array([])    cax_edge = fig.add_axes([0.860.550.0180.28])  # [left, bottom, width, height]    cbar_edge = plt.colorbar(sm_edge, cax=cax_edge)    cbar_edge.set_label("Interaction Value (Signed)", rotation=270, labelpad=16, fontsize=10)    cbar_edge.outline.set_visible(False)    # 节点颜色条    sm_node = cm.ScalarMappable(norm=norm_nodes, cmap=cmap_nodes)    sm_node.set_array([])    cax_node = fig.add_axes([0.860.180.0180.28])    cbar_node = plt.colorbar(sm_node, cax=cax_node)    cbar_node.set_label("Feature Value (Signed)", rotation=270, labelpad=16, fontsize=10)    cbar_node.outline.set_visible(False)    # 保存#     plt.savefig(save_png, dpi=dpi, bbox_inches="tight")    plt.savefig(save_pdf, dpi=600, bbox_inches='tight')    return fig, ax# ---------------------------# 6) 主程序示例(你把 explainer / X_test 换成自己的即可)# ---------------------------features=X_test.columns.tolist()# 这里演示写法(你要把 explainer、X_test、features 换成真实变量)feature_importance_abs, feature_importance_signed, mean_abs, mean_signed = compute_shap_stats(explainer, X_test)plot_circular_interaction(features, feature_importance_abs, feature_importance_signed, mean_abs, mean_signed)

最新文章

随机文章